สะพานฟันเป็นการทำทันตกรรมเพื่อทดแทนฟันที่สูญเสียไป โดยทำการ ครอบฟันสองซี่ที่อยู่ด้านข้างระหว่างช่องฟันก่อน จากนั้นจึงทำการทดแทน ฟันที่เสียไประหว่างช่องว่างนั้น  หากปล่อยให้เกิดช่องว่างระหว่างฟัน อาจทำให้เกิดปัญหาต่างๆ ตามมาได้ เช่น ฟันอาจล้มลงมาบริเวณช่องว่าง ทำให้เกิดปัญหาการเคี้ยว และการสบฟัน นอกจากนี้ อาจมีผลกระทบ ทำให้เกิดการปวดขากรรไกร โรคเหงือก และอาการฟันผุได้ 

วัสดุที่นำมาใช้ในการทำสะพานฟันมีหลายประเภทเช่นเดียวกับการครอบฟัน  ทั้งแบบที่ทำจากโลหะ ทอง เซรามิก และเซรามิกผสมโลหะ

อย่างไรก็ตาม บทบาทและหน้าที่ของฟันทุกซี่ ล้วนมีความสำคัญทั้งในการพูด เคี้ยวอาหาร และช่วยในการรักษาสภาพโครงสร้างของฟันอีกด้วย 

การเตรียมฟันก่อนรับการรักษา

หากคนไข้มีฟันที่สูญเสียไป ควรรีบปรึกษาทันตแพทย์ เพื่อหาวิธีที่ถูกต้อง และเหมาะสมแก่การรักษา หากปล่อยเอาไว้โดยไม่เข้ารับการรักษา ช่องว่างที่เกิดจากฟันเสียไปนั้น อาจทำให้ฟันบริเวณด้านข้าง ล้มจนเสียโครงสร้างฟัน  และนอกจากนี้อาจทำให้เกิดโรคเหงือกได้ เนื่องจากปกติแล้ว ฟันแต่ละซี่จะช่วยเสริมและแบ่งรับน้ำหนักซึ่งกันและกัน  เวลาบดเคี้ยวหรือสบฟัน หากไม่มีซี่ใดซี่หนึ่ง อาจทำให้แรงกดบริเวณนั้น กดลงสู่เหงือกและเนื้อเยื่อบริเวณภายในปากมากเกินไป  และยังสามารถ ก่อให้เกิดอาการหรือโรคอันตรายอื่นๆตามมาได้เช่นกันซึ่งรวมไปถึงอาการต่างๆเหล่านี้

• ฟันตำแหน่งคู่ตรงข้ามกับฟันที่เสียไปอาจมีการหลุดออกมาได้
• ช่องว่างระหว่างฟันที่สูญเสียไปอาจทำให้เกิดปัญหาขณะบดเคี้ยวได้
• หากไม่เข้ารับการรักษาสะพานฟัน อาจทำให้ฟันซี่บริเวณใกล้เคียงเลื่อนมายังตำแหน่งช่องว่าง ซึ่งทำให้การดูแลรักษาและทำความสะอาดทำได้ยาก จึงทำให้เกิดอาการฟันผุและโรคเหงือกตามมา

ประเภทของสะพานฟัน

1. สะพานฟันแบบธรรมดา (Traditional Fixed Bridges)

การทำสะพานฟันแบบธรรมดาจะประกอบด้วยการครอบฟันสองซี่บริเวณด้านข้าง และมีการครอบฟันลอย (Pontic) เพื่อใช้ทดแทนบริเวณช่องว่างที่สูญเสียฟันไป เป็นตัวเชื่อมครอบฟันที่ยึดติดบนฟันซี่ด้านข้าง การทำสะพานฟันประเภทนี้ไม่สามารถถอดออกได้เหมือนการทำฟันปลอม
สะพานฟันที่ยึดด้วยวัสดุเรซิน

2. สะพานฟันแบบมีหลักยึดข้างเดียว (Resin Bonded Bridges)

ปกติแล้ว การทำสะพานฟันด้วยวิธีนี้เหมาะสำหรับฟันหน้า และฟันด้านข้างของช่องว่าง ควรมีลักษณะที่สมบูรณ์ ส่วนช่องว่างของฟันที่สูญเสียไม่ควรใหญ่มากนัก  โดยการทำครอบฟันลอย ยึดติดกับแกนโลหะ  และใช้วัสดุเรซินทำคล้ายกับปีกติดด้านหลัง ของฟันด้านข้าง เพื่อไม่ให้เห็นรอยต่อของสะพานฟัน  ดังนั้นการทำสะพานฟันแบบนี้ จึงไม่ซับซ้อนในการทำสะพานฟัน ของฟันด้านข้าง ค่าใช้จ่ายจึงไม่แพงมากนักด้วย

3. สะพานฟันแบบมีหลักยึดข้างเดียว (Cantilever Bridges)

การทำสะพานฟันด้วยวิธีนี้ สามารถใช้ได้กับฟันบริเวณที่ไม่มีแรงกดมากนัก เช่น บริเวณฟันหน้าโดยใช้การครอบฟันลอยยึดเกาะฟัน ข้างเคียงเพียงซี่เดียวในการทำสะพานฟัน

 

ขั้นตอนการรักษา

ขั้นตอนในการรักษามีหลายกระบวนการและหลายขั้นตอน อาจต้องใช้ระยะเวลาในการรักษา 2-3 ครั้ง เนื่องจากมีการนำแบบพิมพ์ฟันจำลองไปยังห้องแลปสำหรับทำสะพานฟัน   เพื่อให้มีขนาดเหมาะสมและพอดีในการรักษา

การดูแลรักษา

สะพานฟันจะสามารถมีอายุการใช้งานที่ยาวนานได้ก็ต่อเมื่อฟันและเหงือกที่ใช้เป็นฐานรองรับ สะพานฟันมีสุขภาพแข็งแรง  ดังนั้น คนไข้จึงควรดูแลและรักษาสุขอนามัยภายในช่องปากเสมอ และหากมีข้อแนะนำเพิ่มเติม ทันตแพทย์จะเป็นผู้ให้คำแนะนำ

การแปรงฟัน
ควรแปรงฟันหลังอาหารทุกครั้ง  โดยแปรงบริเวณผิวด้านบน และด้านข้างของฟัน เหมือนกับการแปรงฟันทั่วไป แต่อาจใช้แปรงซองฟันทำความสะอาด บริเวณช่องว่างระหว่างฟันร่วมด้วย เพื่อความสะอาดมากยิ่งขึ้น

การใช้ไหมขัดฟัน
 ควรใช้ไหมขัดฟันทำความสะอาดเศษอาหาร และแบคทีเรียบริเวณซอกฟัน อย่างน้อยวันละครั้ง แต่ไม่ควรใช้ไหมขัดฟันทำความสะอาดบริเวณสะพานฟัน หากต้องการควรใช้ไหมขัดฟันชนิดพิเศษ เพื่อรักษาความสะอาดสะพานฟัน

การพบทันตแพทย์ 
ควรพบทันตแพทย์ทุกๆ 6 เดือน หรือ ปีละ 2 ครั้ง  เพื่อทำความสะอาด และตรวจสภาพฟัน  การพบแพทย์เป็นประจำ เป็นการดูแล สุขภาพฟันและเหงือกให้อยู่ในสภาพดี  และทันตแพทย์จะทำการตรวจ และเชคสภาพสะพานฟันที่คนไข้ทำการรักษาไว้ เพื่อให้มีอายุการใช้งาน ที่ยาวนาน หากคนไข้สังเกตเห็นความผิดปกติ ของสะพานฟัน ควรรีบมาพบทันตแพทย์เพื่อเข้ารับการแก้ไข ไม่ควรแก้ไขด้วยตัวเอง