การทำศัลยกรรมทางช่องปากเป็นทันตกรรม เฉพาะทางที่เกี่ยวข้องกับการผ่าตัดเพื่อรักษาความผิดปกติ  โรคต่างๆ  อาการบาดเจ็บ และความผิดปกติต่างๆ ของขากรรไกรและบริเวณใบหน้า  ซึ่งแพทย์จะทำการวินัจฉัย และวางแผนการรักษา ก่อนที่จะเริ่มทำการรักษา

ประเภทของการศัลยกรรมทางช่องปาก

• การผ่าตัดเพื่อผ่าฟันคุด
• การผ่าตัดเพื่อจัดแต่ง
  ขากรรไกรร่วมกับการจัดฟัน
• การผ่าตัดเพื่อปลูกรากฟันเทียม
• การผ่าตัดเพื่อปลูกถ่ายกระดูก

1. การผ่าตัดเพื่อผ่าฟันคุด

ฟันคุดหรือฟันกรามซี่ในสุด  จะเป็นฟันชุดสุดท้ายที่จะออกมา ในช่วงอายุประมาณ 16-18 ปี และอาจออกมาเต็มที่ ในช่วงอายุประมาณ 22-23 ปี โดยปกติแล้ว ฟันกรามชุดสุดท้าย จะมีสี่ซี่ และอยู่บริเวณด้านในสุดถัดจากฟันกราม หากกระดูกขากรรไกรมีขนาดความยาวพอ ฟันเหล่านั้น ก็จะออกมาตามปกติ   แต่หากกระดูกขากรรไกรมีความยาวไม่พอ มีช่องว่างไม่พอที่จะออกมา หรือเกิดอุปสรรคต่างๆ ทำให้ฟัน ไม่สามารถออกมาได้   ฟันเหล่านั้นจะฝังอยู่บริเวณด้านใน บริเวณกระดูกขากรรไกร ซึ่งจะเรียกว่า ฟันคุด 

อาการและสาเหตุของฟันคุด

• อาการปวดบริเวณกระดูกและเหงือก เนื่องจากมีคราบหินปูนและแบคทีเรียบริเวณ ซอกฟัน และซอกเหงือก และทำให้เกิดโรคเหงือก
• อาการปวดบริเวณเหงือกทำให้เหงือกมีการอักเสบติดเชื้อ จึงส่งผลให้บริเวณฟันคุดมีอาการปวด
• อาจมีอาการปวดหัว ปวดหู บวมบริเวณหน้าและลำคอ
• อาจเกิดต่อมน้ำหรือก้อนซีสบริเวณเหงือก ซึ่งอาจส่งผลให้เป็นอันตรายต่อบริเวณกระดูก ของฟันซี่ใกล้เคียง
  

หมายเหตุ : ผู้ป่วยแต่ละบุคคลจะมีอาการและสาเหตุต่างกัน   ดังนั้นคนไข้จึงควรปรึกษาทันตแพทย์ เพื่อวินิจฉัยและหาวิธีการรักษาที่เหมาะสม

ข้อดีของการผ่าฟันคุด การผ่าตัดเพื่อนำฟันคุดออกมา  ควรทำการรักษาก่อนที่จะมี อาการเจ็บปวดบริเวณฟันคุด  เนื่องจากหากรอให้ถึงเวลาเจ็บปวด  กระดูกขากรรไกรอาจมีการเจริญเติบโตและแข็งแรงเต็มที่  ซึ่งอาจทำให้ มีความยากลำบากต่อการรักษา รวมถึงอาจเกิดโรคอื่นๆแทรกซ้อนได้

วิธีการรักษา
ก่อนเข้ารับการรักษา ทันตแพทย์จะทำการเอกซเรย์เพื่อหาตำแหน่งของฟันคุด และให้คำปรึกษาวิธีการรักษาที่เหมาะสม  หลังจากนั้น  ทันตแพทย์จะฉีดยาชาบริเวณนั้นก่อนการผ่าตัด  และทำการผ่าตัดให้กับคนไข้

2. การผ่าตัดเพื่อจัดแต่งขากรรไกรร่วมกับการจัดฟัน

การผ่าตัดเพื่อจัดแต่งขากรรไกรร่วมกับการจัดฟัน คือการผ่าตัดเพื่อแก้ไข และปรับตำแหน่งของ ขากรรไกรเพื่อให้โครงหน้าเป็นปกติ  ซึ่งอาจมีการจัดฟันร่วมกับการรักษา สภาพของโครงหน้าให้เป็นปกติดียิ่งขึ้นด้วย

อาการและสาเหตุของการผ่าตัดเพื่อจัดแต่งขากรรไกร

• มีปัญหาในการสบฟัน ทำให้การพูดและออกเสียงผิดปกติ
• มีปัญหาในการบดเคี้ยว เนื่องจากโครงสร้างของหน้าและฟันผิดปกติ จึงทำให้การบดเคี้ยวเป็น ไปในทางที่ไม่เหมาะสม
• มีอาการปวดบริเวณขากรรไกร เนื่องจากมีความผิดปกติของรูปร่าง
• มีความผิดปกติของโครงสร้างฟัน และมีความผิดปกติของการสบฟัน
• มีความผิดปกติของโครงสร้างของหน้า
• มีอาการนอนกรน

 

ข้อดีของการผ่าตัดเพื่อจัดแต่งขากรรไกร ทำให้การออกเสียงและการพูดดีขึ้นและชัดเจนมากขึ้น ทำให้การบดเคี้ยวอาหารต่างๆมีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น เนื่องจากการสบฟันที่ดีขึ้น ทำให้โครงสร้างของขากรรไกร และโครงสร้างของหน้าได้รูปมาก และเหมาะสมมากยิ่งขึ้น

วิธีการรักษา
ก่อนเข้ารับการรักษา ทันตแพทย์จะทำการเอกซเรย์เพื่อหาความผิดปกติของขากรรไกรและโครงสร้าง และให้คำปรึกษาวิธีการรักษาที่เหมาะสมและวางแผนการรักษาล่วงหน้า

3. การผ่าตัดเพื่อปลูกรากฟันเทียม

ทันตกรรมรากฟันเทียมเป็นวิธีการปลูกรากฟันเทียมทดแทนรากฟันจริง  เพื่อให้สามารถมีฟันเสมือนจริงได้ดังเดิม  โดยการฝังรากฟันเทียมไทเทเนียมลงบนกระดูกรองรับฟัน  เพื่อเป็นฐานให้แก่ฟันที่จะสร้างขึ้นมาใหม่  ซึ่งอาจเป็นสะพานฟันหรือฟันปลอม  ทำให้ฐานของฟันมั่นคงมากยิ่งขึ้น

4. การผ่าตัดเพื่อปลูกถ่ายกระดูก

การปลูกถ่ายกระดูกเป็นวิธีการรักษาทางทันตกรรมเพื่อแก้ปัญหาการมีกระดูกขากรรไกร ไม่เพียงพอหรือไม่สมบูรณ์พอที่จะทำการรักษาการปลูกรากฟันเทียม
ปัจจุบันการปลูกถ่ายกระดูกเป็นวิธีที่มีความสำคัญมาก ซึ่งสามารถเป็นอีกหนึ่งขั้นตอนที่อยู่ในขั้นตอนกระบวนการเตรียมความพร้อมก่อนเข้ารับการปลูกรากฟันเทียม  เช่น  หากมีกระดูกขากรรไกรไม่เพียงพอต่อการรักษาการปลูกรากฟันเทียม  ต้องใช้วิธีนี้ช่วยเสริมก่อนเข้ารับการรักษา เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการรักษาอย่างสูงสุด  เนื่องจากคนไข้บางรายมีการเสื่อมสลายของตัวกระดูกรอบรับฟัน หลังจากที่มีการสูญเสียฟันบริเวณนั้นไป  หรือสามารถใช้การปลูกถ่ายกระดูกเพื่อรักษาโครงหน้าได้

ประเภทของการปลูกถ่ายกระดูก

ปัจจุบัน  ทันตแพทย์ให้ความสำคัญแก่การปลูกถ่ายกระดูก เพื่อแก้ไขปัญหาปริมาณกระดูกที่ไม่เพียงพอ ต่อการรักษาการปลูกรากเทียมมากยิ่งขึ้น  และด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยีสมัยใหม่ จึงทำให้มีการพัฒนาวิธีการรักษานี้ให้มีวิธีการรักษาที่เหมาะสมและมีวิธีการที่ง่ายขึ้น

ประเภทของการปลูกถ่ายกระดูกแบ่งตามประเภทของวัสดุที่ใช้  ซึ่งแบ่งเป็น  5 ประเภท ดังนี้

1. เนื้อเยื่อปลูกถ่ายอาตมัน (Autograft หรือ autogenous bone graft)
2. เนื้อเยื่อปลูกถ่ายเอกพันธุ์ (Allograft หรือ allogenic bone graft หรือ Homograft)
3. เนื้อเยื่อปลูกถ่ายวิวิธพันธุ์ (Xenograft หรือ xenogenic bone graft)
4. สารปลูกถ่าย (Alloplast หรือ alloplastic bone graft)
5. ปัจจัยการเจริญเติบโต (Growth Factors)
   

 

ผลกระทบที่เกิดจากการสูญเสียฟัน

หากมีการสูญเสียฟันซี่ใดซี่หนึ่งไป ฟันซี่ข้างเคียงอาจมีการล้มหรือเคลื่อนไปยังช่องว่าง ซึ่งมีผลต่อสุขภาพปากและโครงสร้างของฟัน และมีผลกระทบต่อการบดเคี้ยว การเรียงตัวของฟัน และการสบฟันต่างๆ   เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาต่างๆ  สามารถทำได้โดยการแทนที่ฟันซี่นั้น ด้วยวิธีการทันตกรรมที่เหมาะสมได้ดังนี้

• สะพานฟัน
• การปลูกรากเทียม
• ฟันปลอม